27-06-2017@19:03:48 GMTحمایت بخش خبری بیست و سی از توهین مداح مراسم عید فطر به رئیس جمهور حرف و حدیث‌های پیش از اکران فیلم سینمایی مهران مدیری دستگیری ستاره بایرن مونیخ بخاطر درگیری خانوادگی کشف بیش از ۵ تُن مواد مخدر در ۳ ماهه اول سال در تهران جایزه هفت اقلیم با استقبال پرشوری مواجه شد دیدارهای دیپلماتیک لاریجانی در کره جنوبی؛ از مذاکره درباره مبارزه با تروریسم تا رود ارس همکاری‌های ایران و آذربایجان وارد مرحله جدیدی شده است انگلیس 2 (3)-(4)2 آلمان/ضربات پنالتی ژرمن ها را فینالیست کرد فوتبالیست ملی پوش به دلیل درگیری بازداشت شد رای گیری برای لایحه بهداشتی جمهوریخواهان بدلیل کمبود حمایت به تعویق افتاد دستورالعمل انگلیس در پی اجرایی شدن بخشهایی از فرمان مهاجرتی ترامپ نیکی هیلی: بیانیه کاخ سفید هشدار به تهران ومسکوهم بود/عاشق تحریم ایران هستیم زمان برگزاری دوره الکترونیک ضمن خدمت فرهنگیان و هنرآموزان اعلام شد - ایسنا آدرس سامانه ضمن خدمت فرهنگیان 96 / ثبت نام ضمن خدمت فرهنگیان چیست / آدرس ltms.medu.ir چیست برگزاری دوره های ضمن خدمت فرهنگیان - افکار نیوز برگزاری دوره های ضمن خدمت فرهنگیان آزمون الکترونیکی ضمن‌خدمت فرهنگیان دوم و سوم دی ماه برگزار می‌شود - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency زمان برگزاری دوره‌های ضمن خدمت فرهنگیان افزایش یافت برگزاری دوره‌های ضمن خدمت فرهنگیان در جهاد دانشگاهی واحد ایلام گیفت عروسی چیست - عروس ایرانی جدیدترین مدل گیفت و مدل شگون عروسی 2017 | مدلو | مدل لباس زنانه,مدل لباس عروس,بیوگرافی بازیگران,عکسهای بازیگران عقد و عروسي | عكس مدل هاي زيبا از تزئين نقل يادبود عروسي • تزئينات عقد و عروسي • همراه با علم - سایت علمی ، آموزشی ، خانواده ، پزشکی ، آرایش و زیبایی مدل‌هایی برای یادبود عروسی- سری اول عقد و عروسي | آموزش تصويري تزئين نقل يادبود عروسي به صورت قدم به قدم • تزئينات عقد و عروسي • همراه با علم - سایت علمی ، آموزشی ، خانواده ، پزشکی ، آرایش و زیبایی عروسی بد شگون+عکس - تدبیر ۲۴ | دمادم ۷ مدل گیفت عروسی ساده که خودتان می توانید درست کنید استروئید خوراکی استانازول Stanozolol | takandam.ir | سایت بدنسازی پرورش اندام بلدنون Images - Instagram Images About #بلدنون دانلود فیلم ایرانی فصل فراموشی فریبا با کیفیت فوق العاده - هکس دانلود فیلم فصل فراموشی فریبا | سایت تفریحی نسیم فان,عکس جدید,دانلود فیلم آنونس فصل فراموشی فریبا ویدیو فیلم فصل فراموشی فریبا ( آپارات ) - سرزه تاریخ اکران «فصل فراموشی فریبا» - مشرق نیوز «فصل فراموشی فریبا» بهترین فیلم جشنواره آتلانتیک سیتی شد - چیز دانلود دانلود آهنگ جدید بهنام بانی عاشقم کرده دانلود آهنگ جدید بهنام بانی بنام عاشقم کرده دانلود آهنگ ساقیا با صدای امیر شرقی و رضا شریعتی - مای ترانه فیلم آهنگ زیبای ساقیا با صدای مهدی جهانی - 09159614959 دانلود آهنگ جدید ساسی به نام ساقیا : دانلود رایگان فیلم و سریال | آریا فیلم برنامه پیشنهادی پایه چهارم ابتدایی سال تحصیلی 95-1394 | ابتدایی ها ایجاد انگیزه در دانش آموزان با چند راهکار موفق | چطور راهنمای روش تدریس علوم تجربی پنجم 95-1394 | ابتدایی ها دانلودگزارش تخصصی آموزگار علوم تجربی چهارم چگونگی بهبود وضعیت درسی | درسی فایل خبر خوش وزیر آموزش و پرورش برای فرهنگیان دانلود آهنگ شب زده با صدای ابی - دوست پارسی دانلود آلبوم محسن یگانه به نام نگاه هومن سیدی ماجرای ناصر محمدخانی و شهلا جاهد را به تصویر می کشد+ تصاویر هومن سیدی از «خشم و هیاهو» می‌گوید دانلود آلبوم جدید امید جهان بنام وایسا تند نرو خانوارهای کم‌درآمد در سامانه وزارت‌کار ثبت‌نام کنند | اقتصاد آنلاین آموزش استفاده از چرخ خیاطی - شبکه‌ما دفترچه راهنمای چرخ خیاطی جک | فروشگاه و ارزان سرای بانو نخ کردن سوزن چرخ - آموزش خیاطی ۱ - شیک دوز معرفی قسمت های مختلف چرخ خیاطی دانلود آموزش کار با چرخ خیاطی ژانومه رایگان - پرشین فایلز روش نخ کردن سوزن چرخ خیاطی دانلود آهنگ جدید عمران طاهری بنام سرنوشت مجری جنجالی 20:30 پاسخ امیر تتلو را داد: اصلا کی هست این آقای زیرزمینی؟!/نشنیدم علی دایی بگوید می خواهم بزنمت/به فرهاد مجیدی گفتیم بالای چشمت ابروست، استقلالی ها حمله کردند - قسمت اول | تی وی پلاس اولین مجله ویدئویی ایران دانلود آهنگ جدید احسان کریمی بنام کوتاه اومدم دانلود فیلم 2016 Bounty Hunters - کره تی وی میکس سریال بخشش شکارچی(با بازی و صدای لی مین هو) - شبکه‌ما آموزش نصب رام در گوشی های اندرویدی بلک بری - موبایل‌ کمک بررسی گوشی بلک بری پریو : کلید ورود بلک بری به دنیای اندروید | گجت نیوز آشنایی با گوشی هوشمند بلک‌بری Z30 رفع مشكلات گوشی های Blackberry - زومیت نقد و بررسی گوشی بلک بری DTEK50 ؛ ارزان، ایمن و فراتر از انتظار | گجت نیوز ‫بررسی تخصصی اسمارت فون BlackBerry PRIV بلک بری‬ بهترین گوشی کیبوردی: بلک بری پاسپورت - پارسیش چند مدل لباس مجلسی زیبا و گرانقیمت Spider پیراهن مجلسی هشت ترک گیپور زنانه | خرید آنلاین | فروشگاه اینترنتی باميلو دانلود آهنگ جدید شاهین کزازی بنام عذابم نده دانلود آهنگ جدید امیر مقصودلو بنام قهرمان امیرتتلو خطاب به کی‌روش: کلید اصلی این جام منم! - رسانه نوا عکس های جدید حنانه شهشهانی + عکس کشف حجاب • مجله تصویر زندگی شقایق - گنجینه تصاویر تبيان دره اژده ها بروسلی ( آپارات ) -دانلود و پخش - سرزه جعبه - بروسلی در راه اژدها با دوبله فارسی ۲۰ حقیقت شگفت انگیز درباره بروس لی که ثابت می کند او یک رزمی کار بزرگ است - زومجی ده صحنه بیاد ماندنی از بروس لی - شبکه‌ما سوالات آزمون 25 دی قلم چی بایگانی - رضا اولادی دانلود آزمون های قلم چی چهارم تجربی ( 94-95 ) - لیموترش دانلود تمام آهنگ های ناصر رزازی گل ونوشه - استاد ناصر رزازی -کلهر معنی مامه دان بر - دیکشنری آنلاین آبادیس عبدالرضا جعفری سیریزی( کاش آقا منم غلامت بودم) موارد مصرف سلکوکسيب،عوارض جانبیCelecoxib دانلود دفترچه انتخاب رشته کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد ۹۶ | آویژه دانش مشاوره انتخاب رشته و دانلود دفترچه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد سال 96 | 3گام دانلود دفترچه جدید (رشته محل) انتخاب رشته کارشناسی ارشد 96 [تمدید شد] | آویژه دانش انتخاب رشته دانشگاه آزاد و سراسری کارشناسی ارشد 96 | 3گام انتخاب رشته آزمون کارشناسی ارشد 96 دانشگاه آزاد [تمدید شد] | آویژه دانش دانلود دفترچه انتخاب رشته ارشد 96 | 3گام دانلود دفترچه کارشناسی ارشد آزاد 96 |دانلود دفترچه کنکور کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد 96 - ثبت نام دانشگاه پیام نور کارشناسی ارشد و دکتری مشاوره انتخاب رشته و دانلود دفترچه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد سال 96 | 3گام کیا زگیل تناسلی رو تونستن درمان کنن | تبادل نظر نی نی سایت ده اقدام مورد نیاز بیماران مبتلا به زگیل تناسلی - درمان - سلامت نیوز اگر مبتلا به زگیل تناسلی شده اید ، بخوانید سریع ترین روش درمان زگیل تناسلی | وب سایت دکتر حسین کرمی میگذرم تنها از میان گلها مرضیه | دلکش دانلود اهنگ میگذرم تنها مرضیه با اجرا عالی در میان گلها دانلود آهنگ جدید هادی نریمان نژاد / پخش آنلاین + متن دعا جهت خانه خریدن ؟؟ | تبادل نظر نی نی سایت داستان واقعی: چگونه بدون پس​انداز در تهران خانه خریدم هر کسی دعا یا ختم مخصوصی واسه حاجتش می خواد بگه واسش بزارم.. - زیباکده ذکری مجرب جهت خانه دار شدن و توانگری - نیک صالحی آیین های مذهبی زنانه: سفره های نذری استان خراسان - وبلاگ اذانگو | اذان ، نماز ، اوقات شرعی یک راهنمای مختصر برای پیدا کردن خانه ای مناسب حال شما پزشک تبریزی غذای نذری را از رستوران خریده بود / فیلم پزشک در رستوران لو داد / در غذا سیانور بوده است+ عکس و جزئیات پرونده | رکنا دانلود قسمت 164 سریال جودا و اکبر با دوبله فارسی علی کریمی و سعید معروف، مبهوت طنازی و پایکوبی جواد رضویان و اکبر عبدی؛ ضیافت پر اتفاق ستاره ها برای کودکان بی سرپرست و مبتلا به سندرم دان - قسمت دوم | تی وی پلاس اولین مجله ویدئویی ایران دانلود فیلم سریع و خشن 2017 با لینک مستقیم و زیرنویس فارسی چسبیده کویر لند دانلود فیلم سرنوشت خشن The Fate of the Furious 2017 استعلام خلافی خودرو از طریق اینترنت، اس ام اس ، تلفن جزییات کامل خلافی خودرو - Android Apps on Google Play استعلام خلافی در هر زمان - بررسی برنامه خلافی خودرو - ذره بین برنامه ساز اندروید JoApp - Android Apps on Google Play دانلود رایگان سوالات کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی 96-95 | روانشناسی بالینی مشاوره انتخاب رشته ارشد روانشناسی 96 | 3گام دانلود دفترچه جدید (رشته محل) انتخاب رشته کارشناسی ارشد 96 [تمدید شد] | آویژه دانش بودجه بندی سوالات و تحلیل آزمون کارشناسی ارشد روانشناسی سال 96 | 3گام جدول شهریه کارشناسی و کارشناسی ارشد پیام نور سال 96-95 / افزایش 18 درصدی - اخبار پیام نور اطلاعات دفترچه کارشناسی ارشد روانشناسی1 | 3گام کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی 96 یک بالینگر منابع آزمون کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی
این صفحه شما را به مطلب زیر هدایت می‌کند:

انقلاب کپرنیکی کانت از دیدگاه شهید مطهری (قسمت دوم/ پایانی)

برای مشاهده مطلب فوق، از لینک مقابل استفاده نمایید: انقلاب کپرنیکی کانت از دیدگاه شهید مطهری (قسمت دوم/ پایانی)
این مطلب در وبسایت www.hawzah.net منتشر شده است و ‌«مجله ایرانی» در قبال آن هیچ مسئولیتی ندارد. بیشتر بدانید
با عنایت به اینکه سایت «مجله ایرانی» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است. (قانون تجارت الکترونیک)
27-06-2017@19:03:48 GMT
انقلاب کپرنیکی کانت از دیدگاه شهید مطهری (قسمت دوم/ پایانی)   العربیة English کاربر جاری : مهمان [ ورود ] پیامبر اکرم(ص) : ای مردم، همانا ماه خدا، همراه با برکت و رحمت و آمرزش، به شما روی آورده است، ماهی که در نزد خدا برترین ماه هاست، روزهایش برترین روزها، شب هایش برترین شب ها و ساعاتش برترین ساعات است. دیگر منوها کاربر جاری : مهمان [ ورود ] فارسی العربیة English فهرست مطالب نتایج جستجو ارسال لینک صفحه برای دوستان نام فرستنده پست الکترونیکی گیرنده مجله معارف آذر 1387 - شماره 61 انقلاب کپرنیکی کانت از دیدگاه شهید مطهری (قسمت دوم/ پایانی) 13 اشاره:

در شماره نخست این مقاله دانستیم که کانت با الگوگیری از انقلاب نجومی کپرنیک، روابط و نسبت های جدیدی را در مابعدالطبیعه پدید آورد و البته در این جهش و جوشش کانتی، انتقادات هیوم بر باورهای انکارناپذیر فلاسفه چنانکه خود بدان اذعان کرده است بی تأثیر نبوده است. کانت با مرکز قرار دادن ذهن تصفیه خانه ای بنا کرد که از این پس خارج و عین باید از میان آن بگذرد تا به ادراک و افهام در آید و از این منظر خارج بر ما پدیدار می شود. در این شماره به نقد انقلاب کانت پرداخته می شود.

معارف

نقد انقلاب کپرنیکی کانت:

3. شهید مطهری نظریات کانت در معرفت شناسی را در مقایسة با نظر مادیون یک گام به جلو می داند؛ و کسانی که شناخت را انعکاس عالم خارج در ذهن می دانند، سطحی نگر می داند که«اصلاً مسأله شناخت را نفهمیده اند و به نحوة کار ذهن پی نبرده اند.»[1] اما افرادی چون هیوم و کانت را متفکرانی می داند که چشمهایشان را باز کرده اند و به نظریة سطحی مادیون دربارة شناخت قانع نشده اند، ولی نتوانسته اند راه حل مناسبی برای مشکل پیدا کنند. «اینها از آن جهت در این پیچ و خم ها افتاده اند که واقعاً یک بررسی دقیقی روی ذهن انسان کرده اند و روی این معانی و مفاهیم یک یک حساب کرده اند. و بعد دیده اند که این معانی و مفاهیم (از جمله علیت) با آن نظریه که می گوید هر چه در ذهن هست قبلاً در حسّ بوده است و از حسّ وارد ذهن شده است، جور درنمی آید.... پس به هرحال اگر اشتباهی هم کرده اند، این اشتباه بعد از این بوده است که این بررسی دقیق را روی ذهن انجام داده اند و این سؤال ها برای آنها مطرح شده است و اشتباهشان ناشی از رسیدن به یک حقیقت و به یک واقعیتی بوده است که حداکثر نتوانسته اند آن را توجیه کنند.»[2]

4. کانت گفته است علت پیشرفت علوم ریاضی و طبیعی (از جمله فیزیک) وجود قضایای ترکیبی پیشینی در آنهاست؛ و به دلیل همین استحکام در احکام کلّی و ضروری پیشینی خود از آنها تمجید کرده است. اما ظهور و بروز نظرات جدید در فلسفة علم، وجود چنین قضایایی را در آن علوم زیر سؤال برده است. برای نمونه: «وی معتقد بود که قلمرو خاصی از دانش وجود دارد که هم ترکیبی است و هم پیشینی. ترکیبی است؛ چون چیزی درباره جهان به ما می گوید؛ و پیشینی است چون به شیوه ای مستقل از تجربه حتمیتش را می توان توجیه کرد... برای کانت هندسه نمونة اصلی چنین دانش پیشینی ترکیبی بود. قضایای هندسی صرفاً گزارش های پیشینی نیستند. بلکه توصیف کننده ساختار واقعی جهان هستند و بنابراین ترکیبی اند...(اما) از دیدگاه فلاسفة جدیدعلم، قضایا کاملاً متفاوت به نظر می رسند. کانت را نباید به خاطر ارتکاب چنین اشتباهی سرزنش کرد. در زمان وی هندسه نااقلیدسی(non- Euclidean geometry) هنوز کشف نشده بود. برای وی ممکن نبود که هندسه را طور دیگری بپندارد. در واقع در تمام قرن نوزدهم جز افراد باشهامتی چون گاوس، ریمان و هلم هولتز، حتی ریاضیدانان نیز این نظر کانت را درست می دانستند. امروز به سادگی می توان منشأ اشتباه کانت را مشاهده کرد. »[3] منظور این است که پیدایش هندسه های غیراقلیدسی نشان داد که آنطور که کانت فکر می کرد هندسه دارای قضایای حتمی و ضروری نیست. زیرا «کانت معتقد بودکه دانش پیشینی با حتمیت است وآن را نمی توان با تجربه نقض کرد. نظریة نسبیت برای همة کسانی که آن را می فهمیدند روشن کرد که اگر هندسه را به مفهوم پیشینی بگیریم چیزی دربارة واقعیت به ما نمی گوید. بیان گزاره ای که حتمیت منطقی را با دانش ساختار هندسی جهان تلفیق کند، ممکن نیست.»[4] در خصوص سایر علومی که کانت بر وجود قضایای ترکیبی پیشینی در آن ها مهر تأیید می زد نیز وضع همین گونه است.[5] از همین رو بر مبنای روش کانت باید نسخة پیچیده شدة او برای مابعدالطبیعه را برای سایر علوم نیز تجویز کرد. بنابراین تلاش کانت برای اثبات قضایای ترکیبی پیشینی در علوم و رهایی از بن بست هیوم از اساس بی حاصل بوده است.

5. شهید مطهری بر خلاف نظریة معروف معتقد است کانت با انقلاب کپرینکی نه تنها به ذهن در شناخت جهان هستی سهم بیشتری نداده، که حوزة فعالیت آن را بسیار محدود کرده است. از نظر ایشان توانایی ها و نقش ذهن در شناخت عالم واقع بسیار بسیار بیشتر از آن چیزی است که کانت تصوّر کرده است. از نظر کانت ذهن فقط در مرحله اخذ داده های حسّی و تنظیم آن در قالب های ذهنی (مقولات فاهمه) فعال است. همان گونه که گفته شد «کانت معتقد است که موضوعات بلاواسطة ادراک، پاره ای منبعث از چیزهای خارجی اند و پاره ای منبعث از دستگاه ادراک خود ما.»[6] و به این معنا ذهن فعال است. امّا نزد متفکران و فلاسفه مسلمان متأخّر از جمله شهید مطهری، ذهن قبل و در حین اخذ داده های حسّی خلو محض و منفعل صرف است؛ و پس از ورود داده ها به ذهن است که فعالیتش آغاز می شود. او معتقد است این داده های حسّی مبدئی برای فعالیت های بسیار گسترده و پیچیده ای برای ذهن انسان هستند. از جمله شکل گیری معقولات اولیه معقولات ثانویه منطقی و مهم تر از همه معقولات ثانویه فلسفی،که علیت وضرورت و وجوب نیز از آن جمله هستند. امّا آیا این وسعت فعالیت ذهن، واقع نمایی علم وادراک انسان را زیر سؤال نمی برد؟ نه . زیرا توانایی ها و قوای ذهنی انسان منتسب به روح او است؛ و به همین دلیل ایشان معتقدند بدون پذیرش روح بحث شناخت در فلسفه اسلامی کامل نیست.

6. می دانیم که دربارة نوع فعالیت ذهن در شناخت عالم خارج و شکل گیری «کلیات» درمیان حکمای اسلامی دو نظریة مهم وجود دارد. یکی نظریة «تجرید» که به ابوعلی سینا و پیروان او منتسب است؛ ودیگری نظریة«تعالی » ملاصدرا. براساس نظریة تجرید، شناخت با شکل گیری صورت حسی، صورت خیالی وصورت عقلی دریک سیر نزولی تحقق می یابد. صورت خیالی همان صورت حسّی است منهای بعضی از خصوصیات؛ و صورت عقلی همان صورت خیالی است منهای بعضی خصوصیات.کار ذهن پس از اخذ دادة حسّی، نوعی پیرایش و تصرّف در داده های حسّی در یک سیر نزولی و کنار گذاشتن ویژگی های جزئی است؛ و کلیات بدین گونه حاصل می شوند. یعنی کلّی یک امر مبهم و نامشخص است که حاصل پیرایش و صیقل دادن جزئیات توسط ذهن است. امّا شهید مطهری معتقد است که: «تعبیرات امثال خواجه وبوعلی هم به نحوی بوده است که همین حرف هیوم(درخصوص کلیات) را نتیجه می داده است. بدون آنکه بخواهندآن را نتیجه بگیرند. چون آنها می آمدند می گفتند که کلی ازاینجا پیدا می شودکه در ذهن یک صورتی نقش می بندد(صورت یک فرد جزئی)؛ بعد یک صورت دیگر هم درآن نقش می بندد (صورت یک فرد جزئی دیگر)، بعد هم یک صورت دیگر درآن نقش می بندد، وقتی که خیلی از این صورت ها روی هم نقش بست، این مشخصات محو می شود واز محو شدن این ها «کلی» به وجود می آید. خوب اگر این جور باشد پس حرف هیوم درست است.»[7] و برآنند که: «این نظریه (تجرید) نظریه سستی است و بعدها به وسیله صدرالمتألّهین کاملاً ردّ شد و نظریه دیگری از سوی ایشان ابراز شد که یکی از بهترین نظریات ایشان هم همین نظریه است ؛ و آن این است که نه صورت حسّی به مرحله خیال بالا می رود و نه صورت خیالی به مرحله عقل بالا می رود.»[8] بلکه ذهن انسان با یک فعالیت تعالی گونه در هر یک از مراحل شناخت، مرحلة بعد را ابداع می کند. یعنی وقتی حسّ ما از طریق حواس از عالم خارج متأثّر می شود، و ماهیت شیء خارجی در ذهن تحقّق پیدا می کند، کار ذهن شروع می شود. در اینجا ذهن یک صورت مماثل متناسب با عالم حسّ در عالم حسّ ابداع می کند. سپس قوه خیال از این صورت، صورت خیالی متناسب با عالم خیال، ابداع می کند و صورت حسّی در مقام خود باقی می ماند. باز وقتی قوه عقل با صورت خیالی مواجه می شود، صورت عقلی متناسب با عالم عقل در عالم عقل ابداع می شود. طبق این نظریه هر قوه، از صورت قبلی شیء مورد شناخت، یک صورت راقی تر و عالی تر متناسب با مرتبه وجودی خودش می سازد و به این ترتیب معقولات اولیه شکل می گیرد. معقولات ثانویه منطقی نیز حاصل فعالیت ذهن روی همین معقولات اولیه است. یعنی پس از اینکه معقولات اولیه در ذهن حاصل می شود و وجود ذهنی پیدا می کنند، در همان ذهن یک سلسله اوصاف ذهنی پیدا می کنند که این اوصاف همان معقولات ثانیه منطقی از قبیل کلیت، جزئیت و همه مفاهیم منطقی هستند. امّا فعالیت اصلی ذهن که پایه و اساس شناخت را تشکیل می دهند؛ پیدایش معقولات ثانیه فلسفی نظیر علیت، ضرورت، امکان و سایر مفاهیم فلسفی است. در واقع مشکل اساسی هیوم و کانت هم نحوة تبیین پیدایش این مفاهیم در ذهن بود. این معقولات نیز حاصل فعالیت ذهن بر معقولات اولیه است. ذهن آنها را از روابطی که بین معقولات اولیه است انتزاع می کند. یعنی باز فعالیت ذهن روی معقولات اولیه.تا این معقولات اولیه نباشد، هیچ چیزی در ذهن وجود ندارد. مادامی که هیچ چیزی در ذهن وجود پیدا نکرده است، اصلا ذهنی وجود ندارد. فقط قوة ادراکی وجود دارد که صلاحیت ادراک دارد. به هر نسبت که برخورد عین با آن قوة ادراکی صورت گیرد، به همان نسبت ذهن درست می شود. قبل از اینکه معقولات اولیه، که صور محسوسه است در ذهن بیاید، ذهن خلو محض است. «ولی امثال کانت می گویند نخیر، بعضی چیزها مستقیماً از حس رسیده است که آنها ماده های ادراک و شناخت است و بعضی چیزهای دیگر اصلا به حس ارتباط ندارد، اینها چیزهایی است که همیشه همراه ذهن است. یعنی ساختمان خود عقل همین است. از وقتی که انسان آفریده شده است با عقل انسان همراه بوده است. حسیون می گویند همه چیز مستقیما از حس آمده است ولی کانت می گوید بعضی چیزها مستقیما از حس آمده است وبعضی چیزهای دیگر مربوط به خود ساختمان ذهن است. اما حرف حکمای اسلامی این است که آنچه در عقل است قبلا در حس بوده است وازآنجا وارد عقل می شود یابه طور مستقیم یا به طور غیر مستقیم. (وحال آنکه حرف لاک وامثال او این است که آنچه در عقل است همان صورت هاست که در حس بوده است وبه طور مستقیم به آنجا رفته است.) آنهایی که به طور مستقیم رفته است همان هایی( است) که معقولات اولیه نام دارد وآن هایی که به طور غیر مستقیم رفته است عبارت است از معقولات ثانیه یا انتزاعیات. پس می گویند عقل هم قدرت ساختن مفهوم دارد وهم ندارد. قدرت ساختن مفهوم به طور ابتدا به ساکن ندارد؛ قدرت ساختن مفهوم به معنای اینکه عین صورت اولی را تعمیم بدهد( که امثال لاک هم به آن قائل هستند)دارد. قدرت ساختن مفهوم به معنای اینکه یک مفهوم را پایه قرار بدهد و ازآن، مفهوم دیگری بسازد، دارد.»[9]

7. انکار واقع نمایی علم نیز ازجمله اشکالاتی است که شهید مطهری بر نظریة کانت وارد دانسته است. از منظر حکمای اسلامی به ویژة از ملاصدرا به بعد آنچه ذهن درک می کند، با آن واقعیتی که بلاواسطه ذهن به او رسیده است یگانگی دارد. از نظر آن ها حقیقت علم وآگاهی(نسبت به اشیای خارج) حصول ماهیت شئ خارجی در ذهن است.یعنی آنگاه که به چیزی علم پیدا می کنیم، ذات وماهیت آن شئ در ذهن ما وجود دیگری پیدا می کند.[10] دقت در نوع نقش وفعالیتی که حکمای اسلامی به ذهن در شناخت عالم خارج داده اند، بیانگر آن است که این فعالیت ها ذهن را ازعالم واقع دور نمی کند. درست است که ذهن انسان در ساخته و پرداخته شدن معقولات ثانویة منطقی وفلسفی که پایه های شناخت ما ازعالم خارج هستند نقش اساسی دارد، اما «این ها معقولاتی است که ذهن ساخته است ولی از معقولات دست اول گرفته است. اگر معقولات دست اول نمی بود، ذهن نمی توانست اینهارا ازپیش خود بسازد.»[11] اما از دیدگاه کانت قضیه از اساس متفاوت است. اول اینکه: خود کانت اصرار دارد انسان راهی به شناخت عالم خارج آنچنان که هست ندارد. انسان از پشت عینکی نظاره گر عالم خارج است، که از روز ازل برچشم او نهاده اند و راه خلاصی ازآن ندارد. دیگر اینکه: درشناخت پدیداری عالم نیز راهی برای اثبات واقعی بودن آن ها وجود ندارد. به تعبیر شهید مطهری: « اگر ساختمان ذهن اینطور باشد که این راه برایش باز باشد که بتواند چیزهایی را خلق بکند که یا اصلاً در خارج وجود ندارد یا اگر وجود دارد نحوة دیگری است آن وقت به کدام یک از ادراکات خود می توانیم اعتماد کنیم.»[12]

8. همة این ها فعالیت های ذهن در مرحله شکل گیری تصورات بود. در مرحله تصدیقات ذهن انسان یک حرکت و یک نوع سیر صعودی دارد. یعنی از جزئی به کلّی و از کلّی به جزئی که از آن به استقراء و قیاس تعبیر شده است. اما از نظر شهید مطهری که به نظر می رسد از ابتکارات ایشان است ذهن یک نوع کار دیگری هم دارد که آن را «قدرت استنباط» نامیده است. یعنی حرکت عمقی ذهن از ظاهر به باطن که این فعالیت ذهن مربوط می شود به تصدیق حقایق نادیدنی از طریق آیات و نشانه ها. از نظر ایشان «ذهن می تواند به معقولاتی که آن معقولات ورای حسّ است برسد، و اساساً بسیاری از امور مادی هم داخل همین حوزه است. یعنی ذهن با نفوذش به آن امر مادی رسیده است. حتی زمان و حرکت از این قبیل هستند.»[13] و به همین دلیل معتقدند که: «هیوم در این مورد هم خیلی دقیق شده است. هیوم گفت اصلا چرا من باید وجود یک جوهر مادی را فرض کنم. من وقتی به حسّ خود اعتماد دارم می بینم یک چنین مجموعه ای از این عوارض وجود دارد. امّا اینکه جوهری وجود دارد به نام مادّه که این عوارض در او متمرکز است، و این همه حالات او هستند، این را نمی دانم. او از نظر منطق خودش خیلی هم درست گفته است. ولی ما شک نداریم چنین چیزی وجود دارد. یعنی وجود مادّه برای ما یک استنباط است. این استنباط یعنی چه؟ یعنی از مجموع این علائم و نشانه ها به وجود چیزی که هیچ وقت آن چیز به طور مستقیم نمی تواند به ما رخ نماید و اساساً رخش همین ها هستند، پی می بریم و به وجودش یقین داریم. پس این مسأله باز غیر از تعمیم و گسترش دادن است. این یک نفوذی است است که ذهن در عمق اشیا می کند. ذهن نسبت به عمق اشیا معرفت پیدا می کند. و حال آنکه این معرفت را حسّ به او نرسانده است. حسّ آیه ها و نشانه های او را به او نشان داده است.»[14]

با این توانایی های ذهن در مرحله تصورات و تصدیقات دلیلی بر محروم ماندن انسان از حقایق نادیدنی و به تعبیر دیگر حقایق معقول ماورای طبیعی وجود ندارد. «غیب و شهادتی هم که ما می گوییم از همین قبیل است، یعنی شهادت آیتی است برای غیب. همان نسبتی که شهادت انسان با غیب انسان دارد، همان نسبت را عالم شهادت با عالم غیب دارد.»[15]

9. شهید مطهری معتقدند که این فعالیت ها و این قوای گستردة ذهن انسان به این دلیل است که: «مقام ذهن مقام نفس است، مقام روح است و مقام نفس و مقام روح یک مرحله عالی تر از مقام مادّه است و هر چه که در عالم مادّه وجود دارد در روح در یک مقام شامخ تر و وسیع تر وجود پیدا می کند.»[16] نیز گفته اند: «مسأله معرفت هم جز با مسأله تجرّد روح و اینکه نفس و بدن به یک کمال بالاتر از حدّ مادی رسیده است که دارای حسّ شده است و باز به یک کمال جوهری بالاتر رسیده است که دارای خیال شده است و باز به یک مرتبه جوهری بسیار بسیار بالاتر رسیده است که دارای عقل شده است، یعنی عالمی بعد از عالم دیگر و عالمی بالاتر از عالم دیگر را طی کرده است؛ قابل حلّ نیست.»[17] حکمای اسلامی پس از ملاصدرا به پیروی ازاو برای تبیین صحیح مسألة شناخت، بر نفس و قوای نفس و مهمتر از آن مراتب نفس انسان شأن ویژه ای قائل شده اند. از نظر آنان « صورت علمی حسی یا خیالی، با همان اندازه ای که دارد، قائم به خود بوده، و در نفس عالم موجود می باشد، بدون آنکه در یک جزء عصب و یا امر مادی دیگری منطبع شده باشد.... بنابر این صورت های حسی و خیالی، یک سری جوهر های مجرد مثالی است که در عالم مثال وجود دارد، همان عالمی که نفس با مرتبة مثالی خود درآن موجود است. همچنانکه صورت های عقلی، جوهرهای مجرد عقلی ای است که درعالم عقل وجود دارد، و نفس با مرتبة عقلی خود آن ها را درک می کند.»[18] استاد مطهری معتقدند که ریشة حرف های ملاصدرا درنظریة شناخت، یعنی نظریة «تعالی» در حرف های عرفاست. یعنی «اصل این مطلب که مسألة حضرات خمس یا حضرات پنجگانه است واینکه این حضرات در یکدیگر حضور دارند و با یکدیگر تطابق دارند، یعنی حضور هر عالمی در عالم دیگر از عرفا گرفته شده است. این مسألة پیدایش حس وخیال و عقل در ما، نه اینست که اگر می گوییم این مجرد است و این مادی است اینها یک اموری هستند بسیار متباین با یکدیگر. نه. اصلاً وجود یک سیر نزولی کرده و آمده است تا حد مادی بودن، دو مرتبه سیر صعودی می کند، می رود بالا. همان طور که وقتی از عالم بالا آمده است از هر درجه ای که نزول پیدا کرده است به درجة دیگر و باز از درجه ای به درجة دیگر و از درجه ای به درجة دیگر خود آن درجات به این شکل است که هر درجة بالا محیط است بر درجة مابعد خودش، بعد هم که صعود می کند و بالا می رود در هر مرتبه ای که قرار گیرد، حکم آن مرتبة قوس نزولی خودش را پیدا می کند، یعنی می تواندبر مادون خود احاطه پیدا بکند. خیلی حرف عالی و بلندی است.»[19]

نتیجه:

10. انقلاب کپرنیکی کانت برای توجیه و تبیین اصل علیت و سایر مفاهیم فلسفی و رهایی از بن بستی که هیوم با نقّادی های خود از اصل علیت و نیز مابعدالطبیعه ایجاد کرده بود، صورت تحقّق به خود گرفت. او با اضافه کردن قضایای ترکیبی پیشینی به دو نوع قضیه پیشینی و ترکیبی فلاسفة قبل از خود، از جمله لایب نیتس(Leibnitz)، و تأکید بر نقش فعال ذهن در شناخت عالم خارج به ویژه در اخذ داده های حسّی و تنظیم آنها در مقولات فاهمه، به زعم خود ثابت نمود که اگر مفاهیمی همچون علیت و ضرورت از تجربه اخذ نمی شوند، باکی نیست؛ زیرا پای آنها در جای دیگر یعنی مقولات پیشینی فاهمه محکم می شود؛ و بلافاصله تأکید می کرد که این مفاهیم فقط در حوزة پدیدار ها کاربرد دارند؛ و در وراء حوزه پدیدارها کارآیی ندارند؛ و درست به همین دلیل، یعنی کاربرد این مفاهیم پیشینی پدیداری در قلمرو «شیءفی نفسه» است که مابعدالطبیعه دچار تناقضات(antinomies) شده و از تلاش های خود طرفی نبسته است؛ و راه نجات مابعدالطبیعه نیز دست کشیدن از آرزوهای دور و درازِ پرواز درقلمروی است که قدرت جسمانی وتوان بینایی آن را ندارد؛ واین چنین است که کانت برای همیشه با آرزوی شناخت حقیقت و مسائل مابعدالطبیعه با عقل نظری خداحافظی می کند و در حوزة پدیداراها متوقف می شود. اخلاف کانت برسر ماترک او درفضایی جنجالی به مناقشه برخواستند. نقش فعّالی که کانت به ذهن داده بود را فلاسفه ایده آلیست پس از او همچون فیخته(Fichte) و شلینگ(Schlink) به جد گرفتند که در هگل(Hegel ) به اوج خود رسید. در حالی که پوزیتیویست ها(Positivists) با بزرگ نمایی وجه انکاری فلسفة کانت، و با کوبیدن بر طبل نفی وانکار و یأس و ناامیدی، بر هرآنچه غیر حسّی و غیر تجربی است به انگشت اشاره مهملات نام نهادند.

امّا شهید مطهری با تأکید بر نقش فعال و خلّاق ذهن انسان در مسأله شناخت، به دلیل انتساب به روح و نیز تعالی از محسوسات به معقولات اولیه و ثانویة منطقی و فلسفی با توجه به قوس صعود و نزول و مراتب وجود، پای اعتقاد به اصل علیت و ضرورت و کلیت و سایر مفاهیم فلسفی و منطقی را در توانایی ها و فعالیت های بسیار پیچیدة ذهن در انتزاع آن ها از معقولات اولیه محکم می کند. در ناحیه تصدیقات نیز با توجه به قدرت استدلال ذهن انسان در یک حرکت و سیر عمودی از جزء به کل و از کل به جزء، به ویژه تأکید بر قوه استنباط ذهن انسان و نفوذ در عمق و باطن اشیا از طریق آیات ظاهر، چگونگی اعتقاد به عالم غیب از طریق عالم شهادت را توضیح می دهد؛ و در عین توصیه به فروتنی و تواضع انسان در برابر اسرار بی نهایت جهان آفرینش و پرهیز از تکبّر و غرور علمی و عقلی، او را به کشف اسرار جهان هستی اعمّ از عالم شهادت و عالم غیب آنچنان که هست، امیدوار می سازد و معتقد می شود که: «ایست جناب کانت به فلسفة ماورای الطبیعه بسیار بیجا بوده است.»[20]

سوتیترها

شهید مطهری نظریات کانت در معرفت شناسی را در مقایسة با نظر مادیون یک گام به جلو می داند؛ و کسانی که شناخت را انعکاس عالم خارج در ذهن می دانند، سطحی نگر می داند که«اصلاً مسأله شناخت را نفهمیده اند و به نحوة کار ذهن پی نبرده اند.» اما افرادی چون هیوم و کانت را متفکرانی می داند که چشمهایشان را باز کرده اند و به نظریة سطحی مادیون دربارة شناخت قانع نشده اند، ولی نتوانسته اند راه حل مناسبی برای مشکل پیدا کنند.

شهید مطهری بر خلاف نظریة معروف، معتقد است کانت با انقلاب کپرینکی نه تنها به ذهن در شناخت جهان هستی سهم بیشتری نداده، که حوزة فعالیت آن را بسیار محدود کرده است. از نظر ایشان توانایی ها و نقش ذهن در شناخت عالم واقع بسیار بسیار بیشتر از آن چیزی است که کانت تصوّر کرده است. از نظر کانت ذهن فقط در مرحله اخذ داده های حسّی و تنظیم آن در قالب های ذهنی (مقولات فاهمه) فعال است.

شهید مطهری معتقد است که: «تعبیرات امثال خواجه وبوعلی هم به نحوی بوده است که همین حرف هیوم(درخصوص کلیات) را نتیجه می داده است. بدون آنکه بخواهندآن را نتیجه بگیرند. چون آنها می آمدند می گفتند که کلی ازاینجا پیدا می شودکه در ذهن یک صورتی نقش می بندد(صورت یک فرد جزئی)؛ بعد یک صورت دیگر هم درآن نقش می بندد (صورت یک فرد جزئی دیگر)، بعد هم یک صورت دیگر درآن نقش می بندد، وقتی که خیلی از این صورت ها روی هم نقش بست، این مشخصات محو می شود واز محو شدن این ها «کلی» به وجود می آید. خوب اگر این جور باشد پس حرف هیوم درست است.» و برآنند که: «این نظریه (تجرید) نظریه سستی است و بعدها به وسیله صدرالمتألّهین کاملاً ردّ شد.

انکار واقع نمایی علم نیز ازجمله اشکالاتی است که شهید مطهری بر نظریة کانت وارد دانسته است. از منظر حکمای اسلامی به ویژة از ملاصدرا به بعد آنچه ذهن درک می کند، با آن واقعیتی که بلاواسطه ذهن به او رسیده است یگانگی دارد. از نظر آن ها حقیقت علم وآگاهی(نسبت به اشیای خارج) حصول ماهیت شئ خارجی در ذهن است.یعنی آنگاه که به چیزی علم پیدا می کنیم، ذات وماهیت آن شئ در ذهن ما وجود دیگری پیدا می کند. دقت در نوع نقش وفعالیتی که حکمای اسلامی به ذهن در شناخت عالم خارج داده اند، بیانگر آن است که این فعالیت ها ذهن را ازعالم واقع دور نمی کند.

پی نوشت ها:

*. دانشجوی دورة دکتری مدرسی معارف اسلامی وسرپرست دانشگاه پیام نور واحد ورزنه.

[1] . مطهری، مرتضی،شرح مبسوط منظومه،ج3،ص278.

[2] . همان، ص279-278.

[3] . کارناپ، رودلف، مقدمه فلسفه علم، ترجمه یوسف عفیفی، ص271-270.

[4] . همان، ص274.

[5] . تقیان ورزنه، رضا،چالش آیات تکوین وآیات تشریع در عصر مدرنیته، فصل سوم از بخش اوّل.

[6] . راسل، برتراندر، تاریخ فلسفه غرب، ترجمه نجف دریابندری،ص975.

[7] . مطهری، مرتضی،شرح مبسوط منظومه،ج 1،ص309.

[8] . همان، ج3، ص293.

[9] . همان، ج 1، ص230.

[10] . مطهری، مرتضی،شرح مختصر منظومه،ج1، ص52.

[11] . مطهری، مرتضی،شرح مبسوط منظومه، ج 1، ص333.

[12] . همان، ج 1، ص243

[13] . همان،ج3، ص384.

[14] . همان، ص382.

[15] . همان، ص386.

[16] . همان، ص308.

[17] . همان، ص314.

[18] . شیروانی، علی، ترجمه وشرح نهایه الحکمه علامه طباطبایی،ج3، ص 45-44.

[19] . مطهری، مرتضی،شرح مبسوط منظومه،جلد3،ص311-310.

[20] . همان، ج3، ص384.

کلمات کليدي کانت شهید مطهری ذهن انقلاب کپرنیک کانت هیوم شهید مطهری بر نظریة کانت انقلاب حس جدیدترین مجلات سلام بچه ها

این مجله مخصوص کودک و نوجوان می باشد.

فرهنگ زیارت

تاریخ اسلام

پربازدیدترین مجلات پیام زن

گلبرگ

مبلغان

پربحث ترین ها پیام زن

پیام زن ویژه مسائل زنان و خانواده دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم محمد جعفری گیلانی سید ضیاء مرتضوی 3 7733305 7738743 7733305 payam-zan_man@aalulbayt.org قم، صندوق پستی 371...

پرسمان

پرسمان فرهنگی، اجتماعی، دانشجویی مرکز فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری سید محمدرضا فقیهی محمد باقر پور امینی 1380 3 7747240 7735473 7743816 info@porseman.net www.porseman.n...

مبلغان

مبلغان فرهنگی - تبلیغی حوزه 1385/6/1 3 mbl

جدیدترین پایگاه های ما مجلات تخصصی نور جامع الاحادیث کتابخانه دیجیتال نور پربحث ترین ها دعای جوشن کبیر دعای جوشن کبیر با صدای سید مهدی میرداماد احکام روزه ‏(استفتائات روزه بر اساس فتوای مقام معظم رهبری) پربازدیدترین مقالات احکام روزه از رساله آیت الله بهجت(ره) احکام روزه از توضیح المسائل آیت الله مکارم شیرازی حفظه الله استفتائات جدید پیرامون ماه مبارک رمضان جدیدترین پایان نامه ها رسانه های جدید و نسل دوم تروریسم بین الملل در قرن 2 بررسی اعتدال و افراط در جنبش اخوان المسلمین بررسی تحولات عملی و نظری اخوان المسلمین از زمان حسنی مبارک تا سال 2014 کليه حقوق برای پايگاه حوزه محفوظ است دیگر منوها
برای کدام آزمایش ها باید ناشتا باشیم؟چند ساعت قبل آزمایش باید ناشتا باشیم؟ ناشتایی به معنای پرهیز از خوردن غذا و مواد حاوی انرژی به مدت 12-10 ساعت است که مطابق با این تعریف، نوشیدن آب اشکالی ندارد اما برخی آزمایش ها نیاز به ناشتایی بیشتر یا کمتر از 12 ساعت دارند، ضمن این که برای سنجش و پاسخ دقیق تر نمونه ها باید مواردی رعایت شود . نمونه آزمایش...
اگر میدانستید انگور چه قدر برای سلامت دندان و جلوگیری از پوسیدگی آن مفید است، هر روز انگور میخوردید! ترکیب طبیعی در هسته انگور نه تنها دندان را تقویت می کند بلکه از پوسیدگی آن هم پیشگیری می کند. جدیدترین مطالعات نشان داده است، مصرف انگور بیش از هر ماده دیگری از دندان در برابر پوسیدگی محافظت می کند. دانشمندان باوردارند، از دانه های میوه های آبدار می توان به عنوان یک راهکار جدید برای مقابله...
چند ترفند برای سرچ کردن سریعتر در گوگل/ خیلی زودتر و سریع تر از همیشه گوگل کنید! اگر می خواهید نتیجه خوبی از جستجو در گوگل بگیرید عبارت موردنظرتان را در علامت نقل قول قرار دهید. تایپ کردن کلمات و کلیدواژه های مختلف برای رسیدن به یک نتیجه خوب و قابل قبول در گوگل زمانبر است و شما مجبور هستید زمان بسیاری را صرف کنید تا به نتیجه دلخواه از آنچه هدف شماست برسید...
استفتا از مقام معظم رهبری/آیا می توان فطریه را به اقوام مستحق داد؟ در آستانه فرارسیدن عید فطر، پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری پاسخ معظمُ له به یک استفتاء درباره نحوه استفاده و تخصیص مبلغ زکات فطره را منتشر کرد. رهبر معظم انقلاب در پاسخ به یک استفتا، نظر خود را درباره امکان استفاده از زکات فطره برای اقوام و خویشان مستحق را بیان کردند. در آستانه...
آیا زن پس ازفوت همسرش از زمین ارث میبرد؟ زن علاوه بر اموال منقول همسر از اموال غیر منقول همچون اراضی و ملک مرد نیز ارث خواهد برد معاون پارلمانی وزیر دادگستری از تایید شورای نگهبان در مورد مصوبه مجلس درباره ارث بردن زن از اموال منقول مرد خبر داد. عبدالعلی میرکوهی در گفتگو با خبرنگار مهر به تصویب طرح ارث بردن زن از اموال...
آش آبغوره/آشی مقوی برای خنک ماندن در گرمای طاقت فرسای تابستان+دستورالعمل روزهای گرم از راه رسیده و دمای هوا به 30 تا 40 درجه سانتی گراد و یا حتی بیشتر هم می رسد که این موضوع باعث می شود رطوبت و گرمای هوا روی شانه هایمان سنگینی کند. به همین جهت بسیاری از مردم دنبال راهی برای خنک شدن و خلاصی از این گرمای بی امان هستند؛ یکی...
دوچرخه دارید؟ تابه حال با دوچرخه به محل کار رفته اید؟آیا استرس شما کمتر نشده است؟ نتایج یک تحقیق نشان می دهد: افرادی که با دوچرخه به محل کار خود می روند می توانند میزان استرس در محیط کار را بهتر کنترل کنند. محققان کانادایی در یک بررسی جدید دریافتند: افرادی که با دوچرخه به محل کار خود می روند در مقایسه با افرادی که این مسیر را با خودرو طی می کنند...
مادران عزیز! به بچه هایتان شیر بدهید تا سکته قلبی و مغزی از شما دور باشد! مطالعه محققان نشان می دهد که احتمال حمله قبلی و سکته مغزی در زنان شیرده در سال های بعدی زندگی تا 10 درصد کاهش می دهد. محققان دانشگاه آکسفورد انگلیس با بررسی حدود 290 هزار زن در چین دریافتند شیردهی احتمال حمله قلبی و سکته مغزی را تا 10 درصد کاهش می دهد. محققان معتقدند شیردهی سبب...
آیا میدانستید با خوردن انگور میتوانید سرطان را نابود کنید؟ ترکیبات موجود در پوست و دانه انگور می تواند سلول های سرطانی را نابود کرده و در نهایت منجر به پیشگیری از این بیماری شود. ، به گفته محققان دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، ترکیب «رزوراترول» که عمدتا در پوست انگور یافت می شود و عصاره دانه انگور بسیار در نابودی سلول های سرطان روده موثر هستند. جیرام...
طرز تهیه قلیه ماهی ترکیه ای خوشمزه برای افطارتان به افرادی که عادت خوب ماهی خوردن دارند، توصیه می ‎شود ماهی را از رژیم غذایی ماه رمضان حذف نکنند؛ بلکه حجم مصرف و نوع استفاده از آن را تعدیل و اصلاح کنند.بهتر است گوشت، مرغ و ماهی با حجم بالایی از سبزی ها در وعده سحری مصرف شود تا مشکل تشنگی روزانه پیش نیاید. طرز تهیه...
تبلیغات متنی